birebir ürünler ve psikoloji konusu2

birebir ürünler ve psikoloji konusu2 evet arkadaslar sizin icin en güzel yazıları yazan birebir ürünler diyorki
Şimdiye kadar bdınçle ilgili metaforlar, çeşitli bilimsel yaklaşımlar ve bazı tanımlar üzerinde durduk; şimdi de bilinçle ilgili bazı teorileri sunacağız.
Schacter’in Çözümlenebilir Etkileşim ve Bilinçli Deneyim Modeli (ÇEBD)
Nöropsıkolojık olarak işleme farklılıklarına, özellikle de örtük bellek ve amyicgnozıya’ya (birinin bilişsel kusurlarının farkında olmaması) dair biriken kanıtlar, Schacier’ı Çözümlenebilir Etkileşim ve Bilinçli
EPn mtxiclının içen f>lintncL«kt düşünce şudur: Bilinçli teşhiN ve tanı-^»1 inH.ıl»k eden >ureçler (yanı farklı alanlardaki fenomenal farkındalık) u ıkf» hıkının diğer çeşitlerinde işleyen mcKluler sistemlerden kesin bir ^ıMe ayırt edilmelidir" (1990, ta 160-161). Şekil 5.5’te ÇEBD’nın temel ^fi jjosienlmcktedır.
iTUHİelde Kılgı işlendiği zaman sistemler ya da modüller değiştirilir ve algısal kalıntılar bırakılır (beyindeki bir çeşit engram, ız). Schacter mgramlan “kodlama ve deneyim sonucu meydana gelen, beynimizde-jııgfviu ya da kalıcı değişiklikler” olarak tanımlar (s.58). Beynin nöronları krıiiavı, olayları kodlamada işe karışan nöron grupları arasındaki bağlantıla-n«içlendirerek, yeniden kodlar. Beynin farklı bölgeleri farklı türde duyusal (iıvlarda uzmanlaşır. Örneğin Bölüm 2’de tarif edildiği gibi, oksıpıtal lob gor-«1 deneyimlerle, işitsel korteks, ses işlemeyle ilişkilidir.
Her anı, beyindeki binlerce engramda harekete geçirilen milyonlarca no-nl hücreyle ilişkilidir. Bir çok kısımda hareketsiz yatan bu anılar ve bağlan-ülarfaal hâle gelebilir ve şaşırtacak kadar kısa bir sürede bilinci harekete ge-yircbılır. Örn., eğer dün ne giydiğinizi düşünürseniz yalnızca birkaç saniye ı^ndc daha önce pasif durumdaki bir engramı harekete geçirebilirsiniz. Aksı
takıınk hu Klıı\ Jı^ı ıı, hır hayat boyu hareketsiz kalabilir. Ya da beşinci sı nıf öğretmeninizin ismini hatırlamayı isterseniz, ısım bir anda bilinçli hâlege lir iC'^tmenınızın ismini hatırlayamama olasılığınız daha dikkate değer ol masına rajımcn, soru sorulur sorulmaz çabucak hatırlayabilirsiniz!)
SchActer’ın ÇEBD mcKİclı, bağımsız bellek modüllerini ve işlemsel bilgi nın dcta>larına bilinçli olarak erışılemedıgını varsayar. Bu model aslında, bel le§ın normal ve hasarlı beyinlerdeki işleyiş farkını açıklamak için tasarlan mıştır. Komadaki hastalar hariç nöropsikolojık vakalarda farkında olma başa rısızlıkları genellikle hasarlı alanla sınırlıdır; genellikle diğer bilgi kaynakları na bilinçli ulaşımda zorluk çekmezler. Okuma bozukluğu olan bireyler (ale xıc) bellekle ilgili problem yaşamazken, amnezıkler genellikle sözcükleri oku mada güçlük çekmezler. Fakat mevcut olmayan bilginin örtük bellekte (bı lınçsız) olduğunu gösteren birçok kanıt vardır. Örneğin, prosopagnozi (yüzle ri tanıyamama) hastalarında hasta, bilinçli olarak yüzü tanımamasına rag men, bu yüzle birlikte bu yüzün sahibinin ismi verildiği zaman, verilen ısım yüzün tanınmasını kolaylaştırmıştır.
Bilgiye niyetli, bilinçli ulaşımın olmadığı nöropsikoloji hastalarında örtük bilginin olduğuna dair çok sayıda örnek vardır (bkz. Milner ve Rugg, 1992). Bu bulgular, bilgiler seçici bir şekilde kaybolabildikleri için, bir şekilde birbirinden bağımsız olarak işleyen çeşitli bilgi kaynaklarını içeren bir yapının varlığını düşündürür; bu bilgi kaynakları istemli hareketleri şekillendirmeye devam etmelerine rağmen bilince ulaşmazlar.
Schacter, ÇEBD’yi önerirken, ayrılabilir bir bilgi kaynaklan sisteminde, özellikle beyin hasarlı hastalardaki yaygın örtük bilgiyi açıklamak için, bilinçli bir kapasite fikrine ilâve kanıtlar buldu. ÇEBD’nin amacı, bilincin sınırlı kapasitesini ya da olası girdiler arasında seçim yapma problemini açıklamak değildir. ÇEBD modeli bilincin temel rolünün, bir yöneticinin kontrolü altındaki istemli hareketlen düzenlemek olduğunu ileri sürer. Fakat bu yeteneklerin detayları açıklanmamış ve diğer muhtemel işlevler tarif edilmemiştir.
Baars’m Global Çalışma Alanı Teorisi
Baars’ın global çalışma alanı (global workspace'GW) teorisini anlamak için en lyı yol tiyatro mcıaforudur (Baars, 1983, 1988). Bilinç, beynin bütününe bilgi yayan genel bir “yayma sistemi” ılc ilişkilidir. Eğer bu doğruysa, bilinçli kapasite sınırları, koordinasyon ve yönetme amacıyla basit, bir anlık mesajları tum bir sisteme mal etme yeteneği uğruna codenmiş bir bedel olabilir. Herhangi bir anda sadece bir
yfrcncgı bir anlık bir içerik ılc sınırlanmalıdır (her bilinçli “anın” 100 mı-saniyenin onda bin, kadar olabileceğinin kanıtı vardır). Baars global çalışma alanı yapısının ayrıntılı yedi modeliyle (bkz.Şekıl 5.6) ^fdı Bu modelde birçok paralel, bilinçsiz uzman, sen, bilinçli ve içsel ^gKıbal bir çalışma alanıyla (ya da onun işlevsel eşdeğeriyle) etkileşir.
oltibâl çalışma alanı teorisi uç teorik yapıya dayanır: Uzman işlemciler, çalışma alanı ve bağlamlar (contexts). İlk yapı, özelleşmiş bilinçsiz ış-^ı,yanı "uzman” üzerine yoğunlaşır. Beyinde binlerce çeşit “uzman” oldu-jgıu biliyoruz. Bunlar, renk, çizgi yönelimi ya da yüzler için kortıkal özellik gıvıcıları gibi tek hücreli olabileceği gibi, kortikal sütunlar, Broca ya da fcmıdce benzeri işlevsel alanlar, locus ceruleus gibi büyük çekirdekler ve jgılırgıbı bütün ağ ve nöron sistemleri de olabilir, insan uzmanlar gibi bı-^ uzman işlemcileri de bazen oldukça dar görüşlü olabilirler. Bu bilinçsiz unanUr. sınırlı görev alanlarında bağımsız olarak hareket edebilmede ya da jgbrlcnylc koalisyonda son derece etkilidirler. Bir koalisyon halinde çalışır-iB, bilincin dar kapasitesiyle sınırlanmazlar. Genel mesajlar alabilirler ve ^dıfcr uzmanların koalisyonunu harekete geçirebilirlerse, zihinsel bir imin, içsel konuşma cümlesi ya da hatta bilinçteki algısal içeriğe yerleşebılen kıifisal işlemciyi kontrol edebilirler. Rutin görevler için bilinç işe karış-dttiıın otomatik olarak çalışabilirler, ya da global çalışma alanında sonuç-«Bigösterebilirler. “Annenizin kızlık soyadı nedir?” gibi bir soruyu cevapla-M bilinçsiz uzmanlar arasında özel bir işbirliğini gerektirir.
İmci yapı global çalışma alanının kendisidir. Global çalışma alanı, bilgi-i*wılması ve geniş sistem bütünleşmesine elverişli bir kapasitedir. Bir glo-alanı daha ziyade bir bilimsel toplantıdaki platforma benzer. Uz-grupları sınırlı bir çevrede görüşme masalarında bırbırıyle etkileşime ge-’**kificr Fakat bir değişim yaratabilmek için her uzmanın, global mesajın platforma ulaşabilmesi, bunun için de diğerleriyle rekabet etmesi, koalisyonu tarafından desteklenmesi gerekir. Muhtemelen bir ^koilısvonu tarafından desteklenen kışı başarılı olacak, yanı platfonna
^rıixk vcnı uımün koalisyonlarının oluşmasına izin verir. Bu şekilde ^ lerınniteliğindeki çözümleri ^jlcjbal olarak yayılabilir, ince-Je^ıştırılebılır. Şekil 5.6*da sunulan fıkır, global çalışma alanın-bılınslı içeriğin karşılığı olduğu farazıycsıne göre şemalaştınl-^ pılıovl» deneyimler buyuk bir algısal yanlılık taşıyor göründükleri için, ^^^j^nmek uygundur: Görsel, işitsel ya da çok modalitelı, algısal işlem-(31obrtl Çalışına Alanının beyin versiyonuna erişmek için yarışabilir.
ki algısal uyarım sistemleri sırası ile diğer uzman koalisyonları ta-vöıtetılcbılır. Açıkçası, soyut Global Çalışma Alanı yapısı, beyinde yollardan gerçekleştirilebilir. Biz bu noktada bu ışı beyin yapıların-l^ııgısının en lyı gerçekleştireceğini bilmiyoruz. Beyin bağlantıları henüz değildir. Ancak, bazı nöral benzetmeler mümkündür. Bu benzetmeler lardıt- Talamusun retıküler ve intralamınar çekirdeği, bir ya da daha fazla ^clts tabakası, ya da korteksin duyusal yansıtma alanları ile buna karşılık Iffitalamık röle çekirdeği arasındaki bir aktif kapalı devredir. Global Ça-Alanı teorisinin diğer yönlerinde olduğu gibi, böyle nöral adaylar da ^ edilebilir hipotezler sağlar (Newman ve Baars, 1993).
Global Çalışma Alanı teorisindeki üçüncü yapı olan genel bağlamlar, zı-^ tiyatrosunun sahne arkasındaki güçlerini temsil eder. Genel bağlamlar, tiyatrosunun sahne arkasındaki yönetmen, oyun yazarı ve sahne gorev-^ sağlayan uzman işlemci koalisyonlarıdır, işlevsel olarak, kendileri bıhnçh ,iıyj(5izın bilinç içeriğini yönlendiren yapılar olarak tanımlanabilirler; tıpkı ;j,un vazannın sahnede görünmeksizin oyuncuların hareketlerini ve sözlerini idiTİcracsı gibi. Kavramsal olarak bağlamlar, kendileri global çalışma alanı-ggınnedcn genel mesajlara rehberlik edebilen, uyarabılen vc şekıllendırebı-İBiideden kurulmuş uzman koalisyonları olarak tanımlanabilir.birebir ürünler sundu.